أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

238

قانون ( فارسى )

ديگر آنكه آب چه گرم باشد و چه سرد ، در هر حال رطوبت‌بخش است . هرگاه بدن بر اثر كثرت شست‌وشوى رطوبت زياده از حد را بپذيرد بر اثر زيادى رطوبت گرماى غريزى در يك جا جمع مىشود و بر اثر رطوبت بخاموشى مىگرايد و سردى بر مزاج روى مىآورد . گرماى حمام تاثير تحليل‌كنندگى دارد ؛ در حمام ، غذاى هضم نشده بر اثر تحليل هضم مىشود ؛ خلط كال و نارسيده نيز در گرمابه پخته مىشود . حمام رفتن ولى دور از آب بودن و تن را خيس نكردن و فقط از گرماى آن استفاده كردن براى خشكى بخشيدن به مزاج ، مناسب و براى كسانى كه بيمارى استسقاء دارند و كسانى كه گوشت سست و شل دارند سودبخش است . ليكن اگر بدن را خيس كنند رطوبت مزاج مىافزايد . و چنين كسانى اگر در حمام بسيار بنشينند ، بر اثر گداختن مواد بدن و بر اثر عرق كردن زياد ، خشكى بيشتر از حد اعتدال بر مزاجشان وارد مىشود . و اگر كمتر از حد لازم در حمام نشسته باشند قبل از حالت عرق كردن ، بدن رطوبت حمام را مىمكد و ترمزاجى پديد مىآيد . حمام رفتن ناشتا و با شكم خالى سبب خشكى مزاج زياد مىشود و تن را لاغر و ناتوان مىكند . حمام رفتن با شكم تازه سير شده موجب فربه شدن تن مىگردد ، زيرا مواد غذائى به سطح تن روى مىآورد . ليكن امكان دارد كه در اندامهائى مانند معده و كبد بندآمدنهائى رخ دهد ، زيرا غذاهاى ناپخته بر اثر هواى حمام به سوى اين اندام‌ها روى مىآورند . حمام رفتن قبل از گرسنه شدن و بعد از اولين هضم ، سودبخش است و تن در اين حالت فربهى را به اعتدال مىيابد . كسانى مانند بيماران دق كه براى تحصيل رطوبت به گرمابه مىروند بايد تا موقعى در آب بمانند و خود را شستشو دهند كه احساس خستگى نكرده‌اند . پس از آن تن را روغن بمالند ، زيرا اندودن تن به روغن در اين حالت سبب مىشود كه آب تراوش كرده در سوراخ‌هاى زير پوست حبس شود و از درون پوست بيرون نيايد و در نتيجه رطوبت مورد نياز بدست آيد . علاوه بر آن به دستورات زير نيز بايد عمل كنند : در گرمابه بسيار درنگ نكنند ، مراقب باشند جائى را كه در آن مىمانند هواى معتدل داشته باشد ، زمين گرمابه را آبپاشى كنند تا بخار فراوان ايجاد شود و هوا نمناك گردد ، در بيرون آمدن از گرمابه نبايد خود را زحمت دهند ، بلكه بر تخت روان بنشينند و انتقال يابند ، هنگام بيرون آمدن از حمام عطرهاى سرد به خود بزنند ، مدت يك ساعت در رخت‌كن استراحت كنند تا نفس‌كشيدن به حالت اعتدال و طبيعى بازآيد ، چيز رطوبت بخشى مانند آب‌جو يا شير خر بنوشند . . .